|
İDEOMOTOR İNCELEME
D. Corydon Hammond, Ph.D.
University of Utah School of Medicine
İdeomotor sinyal
tekniği başlıca Erickson tarafından öncülük edilmiş, Cheek (Cheek&LeCron,1968)
tarafından geliştirilmiştir ve, etiyolojik faktörlerin ve bilinç
dışı dinamiklerin araştırılması için hızlı bir hipnoterapötik metod
sağlar. Hipnotize edilen hastaya teknik aşağıdaki şekilde
açıklanabilir:
‘Hepimizin bir
bilinçli aklı ve bir bilinç dışı aklımız vardır; aklın bir öncesi
bir de aklın sonrası. Bilinç dışı aklın senin ve problemlerin
hakkında her şeyi bilir ve hayatın boyunca yaşadığın her şeyin
anısına ulaşır. Ve senin bilinç dışı aklın bizimle iletişimin bir
metodunu kurabilir. Şimdi senden parmaklarından herhangi birini
bilinçli veya istemli olarak hareket ettirmeye çalışmanı
isteyeceğim. Fakat aklının daha derin ve içteki parçası olan bilinç
dışı aklına, sağ/sol elindeki parmaklardan birini seçip, ‘evet’
cevabı için basitçe bir sinyal olarak kullanmayı istemesine izin
ver. Ve parmağını istemli olarak kaldırmaya çalışmaksızın, parmak
ucuna sanki bir helyum balonu iple bağlanmış gibi, ve tamamen kendi
kendine havalanan parmaklardan gittikçe daha hafifleyenlerin birini
basitçe bulacaksın. Ve hangi parmağın hafiflemeye ve havaya kalkmaya
başladığını belirt.’
[Eğer 20-30 saniye
sonra bir cevap görülmezse, telkinler tekrarlanabilir]: ‘Senin
bilinç dışı aklın ‘evet’ için bir sinyal olarak kullanmak isteyerek
sağ/sol elindeki parmaklardan birini seçecek, ve o gittikçe
hafifleyecek, hafifleyecek ve havaya kalkmaya başlayacak.’ [ Bir
cevap sadece görünür olduğunda, kolaylaştırıcı onu kuvvetlendirmeden
önce daha fazla tamamlanmış olana kadar beklemeyi isteyebilir, veya
takip eden şekilde telkinler yapılabilir]: ‘Pekala. Kalkmaya
başladı. Hangi parmak gittikçe daha hafif ve daha hafif oluyor ancak
fark ediliyor [Solunumu ayarla] daha hafif ve daha hafif, daha
yükseğe ve daha yükseğe kalktığını açıkça görebiliyorum. [Oluşan bir
cevaptan sonra]: ‘Güzel. Ve bu parmak şimdi dinlenebilir.’
Benzer telkinler
‘hayır’ sinyali ve ‘cevap vermek istemiyorum’ sinyalini oluşturmak
için verilebilir,’ (veya daha sonra güvenli bir zamanda basitçe
belirlenebilir). Telkinlerin dilinin hastaya bir parmağını kaldır
(istemli) sorusundan çok, istemsiz (disosiyatif) bir cevabı
oluşturmasına dikkat edilmelidir. Eğer bir parmak düzgün, hızlı bir
hareketle kalkarsa bu neredeyse her zaman istemli bir cevaptır.
Aksine, bilinçsiz bir cevap titreyen veya hafif sarsıntılı nitelikle
birlikte yavaş, kademeli bir hareketle karakterizedir. Sinyal için
sağ, sol veya dominant elin kullanımı konusunda farklı fikirler
vardır. Bazıları hastanın birbirine kenetli olan ellerinde en üstte
bulunan ve en doğal görünümü veren baş parmağın belirlenmesi ve daha
sonra sinyallerin bu elde oluşturulması gerektiğini önerirler. Yazar
ve pek çokları en kolaylıkla görülen ve cevapsızlıktan etkileneceği
düşünülmeyen eli basitçe belirler.
Israrlı bir
şekilde birkaç dakika sonra bir parmak harekete geçmediğinde, bunu
sormak değerli olabilir, ‘Hipnotik durumda kalmaya devam ederek,
sadece bana sözel olarak söyle,sağ/sol elinde farkında olduğun ne
var?’. Kalkmama durumuna rağmen, hastanın bir parmağında farklı bir
duyum yaşadığı bazen ortaya çıkar. Bu vakada örneğin bir parmak
‘evet’, diğer parmak ‘hayır’ için bir duyum hissedildiği yerde
ideomotor sinyalleri oluşturmak mümkün olabilir. Hastaya bundan
sonra eğer parmağında farklı bir duyum algılarsa istemli olarak
kaldırması öğretilebilir.
Parmak sinyalleri
oluşturduktan sonra, araştırma takip eden telkinlerle
başlatılabilir. ‘Şimdi senin bilinç dışı aklına (semptom)
problemin ile ilgili bazı sorular soracağım. Sana sorduğum gibi
cevaplar hakkında bilinçli spekülasyon yapmadan, soruyu aklında bir
daha ve bir daha sadece tekrarla, ve bilinç dışı aklının tamamen
kendi kendine parmakların aracılığıyla cevaplamasına izin ver.’
Aşağıda bulunan soru türleri bilinç dışı araştırma için daha sonra
kullanılabilir.
Belirli sorulara
pozitif bir cevap aldıktan sonra, vebal cevaplar hipnotik bir durumu
çoğu denekte hafifletmesine rağmen sadece idiemotor sinyallerin
kullanımı sıkıntı verici olabilir. Terapist bu nedenle ara sıra
sözel bir cevabı isteyebilir. Örneğin, kendi kendini cezalandırma
amacına hizmet eden bir semptoma ‘evet’ cevabını takiben terapist
telkin edebilir: ‘Kendi kendini cezalandırmana sebep olan düşüncenin
basitçe bilinçli aklına gelmesine bilinç dışı aklın izin versin. Ve,
transta derin kalmaya devam ederek, aklına gelen ilk şeyi sadece
sözel olarak bana söyle’
Araştırma Alanları
I.Çatışma:
‘Bu probleme sebep
olan bazı iç çatışmalar var mı?’
‘Bu probleme sebep
olan senin bir iç parçan var mı?’ (Bu soruya müspet bir cevap,
bilinç dışı görüşmenin hastanın bu parçası ile yapılabileceği
hastada yeterli derecede bir disosiasyona ortaya koyar, veya
disosiasyonun derecesi ego durumu ile sözel olarak konuşmaya yeterli
olduğunda, Ego-Durum Terapisi (Ego-State Terapy) yürütülebilir.
II.Adaptif Fonksiyon: (İkincil
kazanç):
‘……….’nın bazı
faydaları var mı?’
‘Bu, seni korktuğun
bazı şeylerden koruyor mu?’
‘Bu, bazı şeyleri
yapmaktan seni koruyor mu?’
‘Bu, olan bazı
şeylerden senin kaçmana veya kendini korumana izin veriyor mu?’
‘Bu, dikkat veya
sempati çekmene hizmet ediyor mu?’
‘Bu, bazılarına
etki etmene veya kontrol etmene izin veriyor mu?’
‘Bu, bazılarını
cezalandırmana hizmet ediyor mu? Bu misilleme yapmanın bir yolu mu?’
‘Bu, seni sahip
olduğun bir imajdan koruyor mu?’
‘İtibarını güvene
almana yardım ediyor mu?’
‘Kendinin özel veya
biricik olduğunu hissetmenin bir yolu mu?’
‘Bu, ihtiyaç
duyduğun diğer herhangi bir amaca hizmet ediyor mu?’(Eğer cevap
‘Hayır’sa: ‘Eğer bu semptomdan kurtulmuş olsan ve bir daha sahip
olmamış olsan, bundan sonra her şey yolunda olacak mı?.’)
‘Bu semptomu
korumaya herhangi başka ihtiyacın var mı?’ ‘Eğer onu devam
ettirirsen, senin hayatında şu an herhangi bir probleme sebep olacak
mı?’ ‘Senin bilinç dışı aklın semptomu bırakmaya gönüllü mü?’ ‘Bu
semptomu bırakmaya gönülsüz bir iç parçan var mı?’‘Pekala, öyleyse
eğer bu semptoma daha fazla ihtiyacın olmadığını senin bilinç dışı
aklın biliyorsa, ‘evet’ parmağın havaya kalkacak’
III.Kendini Cezalandırma:
‘Bu semptoma sahip
olmak, kendi kendini bazı şeyler için cezalandırmanın bir yolu mu?’
IV.İdentifikasyon:
(Hasta ailesinden
biri gibi veya ailesinin özel bir yönü gibi olduğunu veya aynı
isimde bir ebeveyniyle aynı olabildiğini söylemiş olabilir)
‘Bu probleme sahip
olmakla, çocukluğundan bazıları ile özdeşleşiyor musun?’
‘Benzer problemli
biriyle özdeşleşiyor musun?’
V.İntiba: (‘Yetki ifadeleri’ veya
‘prestij telkinleri)
Araştırmanın bu
alanı hastaya takip eden telkinlerle tanıtılır:
‘Hislerimize ve
duygularımıza etki eden aklımıza ara sıra bir fikir gelebilir. Bazen
bu yetkili biri tarafından söylenmiş olan bazı şeylerdir veya
aklımızda etkili olan duyguların güçlü bir atmosferinde söylenmiş
bazı şeylerdir. Ve ben senin bilinç dışı aklına sormak istiyorum, bu
probleme sebep olan senin derin zihninde etkili sabit veya kazınmış
bazı fikirler var mı?’
(Eğer öyleyse) ‘Bu
sabit düşüncenin geliştiği geçmişte bazı olaylar veya deneyimler var
mı?’ ‘Birden fazla bu gibi olay var mı?’ (Olayın yaşını sapta)
‘Sabit veya
kazınmış bu düşüncenin olduğu zamanda bazılarının söylediği bazı
şeyler var mı?’
[Kazınmış
düşüncenin saptanmasından sonra]: ‘Şimdi bunu anlayarak, senin şu
anki yetişkin bakış açınla, bu yanlış düşünceden vazgeçebilir
misin?’
VI.Vücut Dili:
‘Bu probleme sahip
olmakla, sen………mı çalışıyorsun? (ör:…….bir acı ile uğraşmak; bazı
şeylere özlem duymak). (Örneğin: ‘Bu boyunda bir ağrıdır’ ‘Bu benim
için büyük bir sorundur’, ‘Buna cesaret edemem’ ‘Bu beni yok eder’)
‘Bu semptom her
nasılsa bazı şeylerin bir sembolü mü?’
VII.Geçmiş Deneyimler:
‘Bu problemin
başlamasından sorumlu bazı geçmiş olaylar veya deneyimler var mı?
[Eğer hasta ‘hayır’ cevabını verirse, sorarak iki kez doğrulamak
gerekebilir]: ‘Bu problemin başlamasından sorumlu geçmiş bir olayı
bilen senin aklının daha derin bir parçası var mı?’ [Müspet bir
cevap verildiği zaman, olayın yaşını sapta]: ‘Bazı şeyler 10
yaşından önce mi oldu? Bu 5 yaşından önce mi ortaya çıktı? 4
yaşından önce mi ortaya çıktı?’ [En erken olayın tanımlanmasını
aldıktan sonra, soru genişletilir]: ‘Henüz hatırlamış olduğun bazı
daha erken deneyim basamakları var mı?’ ‘Bu semptomu yaşadığından
önce bile bir süre var mıydı?’
‘Olay bilinçli
aklında şimdi mevcut mu?’
‘Senin bilinç dışı
aklın ile beraber geçmişe gitmek ve yüzleşmekle, ve anlamakla ve
__yaşında her ne olmuşsa çözümüyle her şey bizim için iyi olacak
mı?’
‘_______İÇİN HERHANGİ DİĞER SEBEPLER
VEYA GÜDÜLER VAR MI?’
Direncin İdaresi:
Sinyalleri saptamak
zor olduğu zaman, terapist bir sarkaç kullanabilir. Sarkaç dominant
elin baş ve işaret parmakları arasında tutulur ve hasta ona sabit
bakar. Sarkacın soldan sağa, önden arkaya, veya bir yönde veya
diğer yönde daire hareketi yapabileceği hastaya anlatılır.Daha sonra
hastaya söylenir:’Sarkaca baktığın gibi, sadece kendi kendine,
yeniden ve yeniden düşün, ‘evet’, ‘evet’, ‘evet’, ve bilinç dışı
aklının evet cevabı için bir yön seçmesine izin ver.’ Çoğu hasta
cevapları sarkaçla saptayabilir. Sinyaller oluşturulduktan sonra,
terapist aşağıda veya yukarıda bulunan sorulardan her hangi birini
sorabilir.Bu da hipnotik bir duruma girerken direnci araştırmada
değerli bir metottur.
‘Hipnozunda derine
inmekte bir korku var mı?’
‘Bu korkuya sebep
olduğunu bildiğin şeyler senin için düzelecek mi?’
[Önce korku
tanımlanır]:‘Bu korkunun ne olduğunu bilerek şimdi hipnozu rahat bir
şekilde kullanabilir misin?’
[Eğer bir olay çok
travmatik görünürse:] ‘198_’de bilgin, deneyimin ve bakış açının
sınırları içinde bu olayı bilmek ve onu tartışmak iyi olacak mı?’
‘Bilinçli olarak
bunun farkına varmaksızın, içsel olarak, kendi kendine bunu tümüyle
daha iyi yapmaya çalışabilecek misin?’‘Gelecek görüşmemizden önce
bunu yapabilecek misin?’
‘Senin bilinç dışı
aklın önümüzdeki hafta boyunca seni hazırlayacak mı, öyleyse biz
sonraki oturumda bunu araştırabilir ve çözümleyebiliriz?’
[Transı derinleştir
ve daha sonra söyle]:‘Cevabın ne olabileceği hakkında düşünmeye
çalışma. Sadece soruyu üst üste ve üst üste kendi kendine düşün ve
bırak parmakların cevap versin.’
‘Ve her nefesle
beraber, daha derine ve daha derine sürüklen. Ve daha derine in, bu
parmaklar daha hafif olacak ve bunlar daha kolay havaya kalkacak.’
Yaş İlerlemesi: ‘Şimdi bilinç
dışı aklından seni alıp zamanda ileriye götürmesini istiyorum,
kendini tamamen iyi olduğunu bildiğin zamana doğru ileriye, bu
problemi aş ve bu probleminin olmasından daha fazla korkmadığında
geri gel.’ [Hastaya bundan sonra bir yöne doğru bakması, ve
üzerindeki tarihle birlikte karatahtayı görmesi, ve size zamanı
söylemesi direktifi verilebilir. Bu hastanın güveninde gittikçe
iyileşme bir ölçüt gibi alınabilir].
Yaş regresyonu: ‘Lütfen
bilinç dışı aklının bu problemin üstesinden gelemeyeceğin hissini
veren bir şeylerin olduğu en önemli ana doğru zamanda geriye
yönelmesine izin veriri misin? Ve orada olduğun zaman, senin ‘evet’
parmağın havaya kalkabilir. Ve onun kalktığı gibi, etrafına bak ve
nerede olduğunu ve neler olduğunu bana söyle?’
Ego Durum Terapi & Yeniden Düzenleme:
‘Senin daha derin
parçandan bile başka, hala daha acı çeken henüz yardım edemediğimiz
birisi var mı?’
‘Senin iyiye
gitmeni isteyen ve bana yardım etmek isteyen iç parçanın parmak
sinyallerini almasını ve aldığında parmağı havaya kaldırarak ‘evet’
parmağının havaya kalkmasına sebep olabilmesini istiyorum.’
Hastanın diğer
eline dokun, o elde aynı parmak sinyallerini kullanacağını ve cevap
vereceğini onun derin parçasına telkin et.
‘Dinlemekte olan
‘isim’nin diğer parçası ile iletişime geçmek istiyorum. Ve
yüzeye gelmeni istiyorum, ve burada olduğunda sadece söyle, ‘ben
buradayım!’ (Bu ego durum terapisinin başlangıcıdır.)
Direnen bir ego
durumu bulunduğu zaman, dirençli ego durumunun oluşmasına neden olan
veya onun öfkeli veya dirençli olmasına sebep olan kritik deneyimi
tanımla.
|