|
PSİKOTERAPİ ENSTİTÜSÜ |
|
Güncelleme 12 Şubat 2006
|
| |||||||||
|
|||||||||
| |||||||||
|
HİPNOZ EDİLEBİLİRLİK ÖLÇEKLERİ
Dr. Corydon Hammond, Ph.D.
Utah Üniversitesi, Tıp Okulu
Hipnotik hali deneyimlemek bir sürekli dizi üzerindedir ve ya hep ya hiç durumu değildir. İnsanların değişik hipnotik fenomenleri deneyimlemek için hipnotik yeteneklere sahip (bireysel farklılık) olduklarını düşünebiliriz. İnsanların çoğu “ hipnotize edilebilir” ancak biz hipnozda yapabileceklerimiz açısından radikal olarak farklıyızdır. Hipnotik yatkınlık şunları içerir: 1) ideomotor olgu; 2)bilişsel yetenekler (imgelem, rüyalar, yaş gerileme ve hipermenezi); 3) duyumsal red ve inkar (analjezi, negatif halüsinasyon); 4) gerçeğin bilişsel-algısal çarpıtması (pozitif halüsinasyonlar, hiperesthesias, anlamın değişmesi) ve 5) post-hipnotik telkinler (amnezi, post hipnotik telkinlere yanıt vermek). Hipnotik yatkınlığı nesnelleştirmek ve ölçmek için hipnotik yatkınlık ölçekleri bir yöntemdir.
Avantajları: Hipnotik yatkınlık ölçekleri içinde süjeleri hipnotize edilmiş ve hipnotize edilmeye kapasitesi var şeklinde sınıflandıran araştırmalar kullanışlı olmuştur. Ölçekler aynı zamanda, araştırmada karşılaştırmak için kullanışlı standardize edilmiş indüksiyon prosedürleri de sağlarlar. Bir ölçek aynı zamanda klinik ortamda bir teşhis test setine (örn;MMPI ile birlikte) eklenerek ön görüşme aracı olarak da kullanılabilir. Bir ağrı kliniğinde ya da zihinsel sağlık kliniğinde, örneğin, her ne kadar teşhis etmese bile, bu tedavi modeline yüksek oranda yatkın olanları ayırt edecektir.
Dezavantajları: Hipnotik yatkınlık ölçekleri standardize edilmiş, oldukça direktif ve doğası gereği otoriter bir indüksiyon prosedürü içermektedir. Bazı “düşük yatkınlıktaki” bireyler kişiselleştirilmiş daha endirekt bir prosedüre daha da uyumlu ya da izin verici olabilirler. Bu tür hastalar standardize edilmiş bir prosedüre cevap vermekte başarısız olduklarında, hipnozun faydalı olacağına dair inançlarını yitirebilirler. Dahası, son yüzyıldaki araştırmalar gösteriyor ki; süjelerin hipnoza cevap verirliği onları kullanılacak olan bilişsel stratejiler hakkında eğitmekle arttırılabilir. Dahası, bu tür ölçekler tarafından ölçülen hipnotik yatkınlık seviyesi, hipnotik tedaviye olan cevabın tam bir tahmincisi değildir. Standardize edilmiş ölçekler hipnotik yatkınlığın sabit özellik olduğu varsayımına dayanır. Esasında, cevap verebilirlik hipnoz hakkındaki inançlardan, beklentilerden, motivasyondan, ve hipnotist ile olan ilişkiden etkilenebilir.
Hipnotik Yatkınlık Harvard Grup Skalası, Form A Bu ölçek 1962 yılında basılmış, bireylere ya da gruplara kasetten, ya da süjelere direkt olarak okuyarak uygulanabilir. Prosedür bir saat sürmektedir, bu süre süjelerin kendi kendilerine doldurdukları öznel raporu da içermektedir (kendilerini puanlıyorlar). Puanlar 0-12 arasında değişiyor. İçerdiği on iki madde şu şekilde( dokuz tanesi bireysel olarak uygulanan Stanford SHSS:A ‘dan alınmış): baş düşmesi, el alçaltılması, kol sabitlenmesi, parmak kitlenmesi, kol katılığı, ellerin birlikte hareket etmesi, sözel engellenme, iletişimsel engellenme, bir sineğin vızıldaması halüsinasyonu, göz katalepsi, post hipnotik telkin ve post hipnotik amnezi. Puanlar, bireysel uygulanan ölçeklerle oldukça yüksek değerde tutarlılık göstermiştir. Güvenirlik ,83. Yayımcı: Consulting Psychologists Pres, 577, College Avenue, Palo Alto, CA 94306
Stanford Hipnotik Yatkınlık Ölçeği, Form A ve B Bu ölçekler, 1959 yılında yayınlanmıştır ve klinik kullanımdan ziyade araştırma amacı taşımaktadır. Bireysel olarak kullanılıyor ve göz sabitleme indüksiyonu kullanıyor. Puanlar 0-12 arasındadır. İçerdiği maddeler; Harvard Grup Skalasında bahsedilen maddelere ve bunlara ek olarak baş düşmesi yerine postural eğilmedir. Güvenilirlik ,83. Test süresi 50 dakikadır. Bütün Stanford ölçekleri gözlemlenebilir hipnotik hareketleri ölçmektedir, sübjektif deneyimleri değil. Yayımlayıcı: Consulting Psychologists Pres, 577, College Avenue, Palo Alto, CA 94306
Stanford Hipnotik Yatkınlık Ölçeği, Form C Bu formda ölçülen olguların çeşidi arttırılmış (motor vurgudan daha iyi bir fantezi örneklemlerine ve bilişsel çarpıtma maddelerine geçildi) ve form daha da zorlaşan maddeler içermektedir. Göz kapatmak indüksiyonu çıkartıldı, araştırmacıya hangi indüksiyon tekniği gerekliyse onu kullanma imkanı tanıdı. İndüksiyonu tepkiyi ölçmekten ziyade, telkinlere verilen tepkiyi ve derinliği ölçüyor. Bireysel olarak kullanılıyor ve Form A ya da Form B'den sonra kullanılabilmektedir. Madde içerikleri; el alçaltma, elleri hareket ettirerek birbirinden ayırmak, sivrisinek halüsinasyonu, tad halüsinasyonu, kol katılığı, rüya yaş gerilemesi, kol sabitliği, anozmi, ses halüsinasyonu, negatif görsel halüsinasyon, post-hipnotik amnezi. Güvenilirlik ,85. Uzunluğu ve oluşumu klinik kullanımını zorlaştırıyor. Yayımcı: Consulting Psychologists Pres, 577, College Avenue, Palo Alto, CA 94306
Stanford Hipnotik Yatkınlık Profil Ölçeği Değişik hipnotik yetenekleri ölçmek için dizayn edilmiştir. Tek bir yatkınlık puanına yığılmaktansa, (6 ana genel kategoride) bireyin ayrımsal hipnotik özelliklerini belirlemek için kullanılmaktadır. Ölçekler çok bilişsel odaklıdır. İki form vardır ancak yapısal olarak birbirlerine paralel değildir, birbirlerinin tamamlayıcıları olarak gözükebilirler. Form I’deki maddeler: el analjezi, müzik halüsinasyonu, anozmi, yemeğin geri çağrılması, ışık halüsinasyonu, rüya, agnozi (ev), aritmetik yetersizlik ve post hipnotik sözel kompülsiyon. Form II’deki maddeler: sıcak halüsinasyonu, bir yaş gününe gerileme, saatin kayıp kolu, rüya, agnozi (makaslar), kişilik değişimi ve post hipnotik otomatik yazma. Kısıtlamalar: Daha önce başka bir ölçek ile test edilmeli ve hipnotik cevap verebilirliliğin yüksek Yayımcı: Consulting Psychologists Pres, 577, College Avenue, Palo Alto, CA 94306
Çocuklar ve Yetişkinler için Stanford Hipnotik Yatkınlık Ölçeği: Stanford Ölçeklerinin daha kısa bir versiyonu. 25 dakika sürüyor. Klinik ortamlarda kullanımı için. Bireysel olarak veriliyor ve içeriği; elleri birlikte hareket ettirmek, rüya, yaş geriletme, post hipnotik telkin ve amnezi. Çocuklar için olan(6-16 yaş); klinik ölçeğin içeriği, el alçaltma, kol katılığı, görsel ve işitsel halüsinasyonlar (TV), rüya, yaş gerilemesi ve psikohipnotik cevap. 4-8 yaşları arasındaki çocuklar için de aynı maddeleri içeren bir versiyonu mevcuttur. Yetişkin versiyonu; E.R. Hilgard ve J.R. Hilgars, Hypnosis in the relifed of pain. Los Altos CA: William Kaufman, 1975, pp.209-221. Yetişkin ve çocuk ölçekleri de W.E. Edmonston The Induction of Hypnosis New York: Wiley ,1986 s.344-355’te bulunabilir.
Çocukların Hipnotik Yatkınlığı Ölçeği Bu uzun, bireysel uygulanan 22 maddelik bir ölçektir. 12 maddesi SHSS:A dan alıntıdır. Diğer on maddenin içeriği: televizyon halüsinasyonu, soğuk halüsinasyonu, anestezi, tad halüsinasyonu, parfüm hallüsinasyonu, görsel tavşan hallüsinasyonu, yaş gerilemesi, rüya ve post hipnotik telkin. 5-16 yaş arasındaki çocuklar için dizayn edilmiştir. Güvenilirlik ,92dir. Yayımcı: Psychologists Pres, 577, College Avenue, Palo Alto, CA 94306
Hipnotik indüksiyon profili Bu ölçek klinik ortamlarda kullanmak için dizayn edilmiş altı maddelik bir ölçektir. Sadece 5-10 dakika almaktadır. Geçerlik ,76dır ancak malzeme değişkendir bu yüzden güvenirliğinde bazı engeller vardır. SHSS:A ile korelasyonu sadece 22-32 arasındadır. Yayımcı: Psychologists Pres, 577, College Avenue, Palo Alto, CA 94306
Barber Telkin edilebilirlik ölçeği: Sekiz maddelik bir ölçektir (0-3 arasında puanlarla 0-24 arasında toplam bir puan alınabilir). Maddeler: kol alçaltma, kol sabitleme, el kilitleme, susama halüsinasyonu, sözel engelleme, vücut hareketsizliği, post hipnotik benzeri cevap ve seçici anamnez. Çok otoriterdir. Hipnotik indüksiyonla ya da indüksiyonsuz kullanmak üzere tasarlanmıştır ve olgunun katı hipnotik indüksiyon olmadan verilebileceğini göstermek için dizayn edilmiştir. Bir kopyası W.E. Edmonston, Hipnoz İndüksiyonu. New York : Jıhn Wiley 1986 s. 369-374.
Yaratıcı Hayal Ölçeği Bu ölçek bireysel ya da grup olarak uygulanabilir ve klinik ya da araştırma amaçları için uygulanabilir. Barber’in ölçeğinden daha az tehdit edici ve daha izin vericidir. Doğasından bayağı bilişseldir ve temel olarak hayal etme kapasitesini mi yoksa telkine olan tepkiyi mi ölçtüğü tartışılmıştır. 10 madde içermektedir; kol ağırlığı, el kaldırma, parmak anestezisi, su halüsinasyonu, işitsel, tadsal halüsinasyon, zaman çarpıtması, yaş gerilemesi ve zihin-vücut rahatlaması. Kendi puanlaması (0-4) de dahil olmak üzere 0-40 arasında değişen bir puan alır. Güvenilirlik ,82. Ölçek indüksiyon prosedürünü ölçmez. Bir kopyası .E. Edmonston, Hipnoz İndüksiyonu. New York : John Wiley 1986 s. 374-381 bulunabilir.
Wexler- Alman Dolaylı Hipnotik Yatkınlık Ölçeği Bu ölçek, Stanford hipnotik yatkınlık ölçeği Form A’nın ve Harvard grup ölçeğinin bir uyarlamasıdır. Kendi kendini puanlama ölçeği (toplam puan 0-12 arasında) ve bireysel ya da gruplara uygulanabilir. Direkt dil yerine dolaylı dil kullanılır, otoriter bir dil. Güvenilirlik verisi belli değildir. (Harvard grup araştırması ile yapılan karşılaştırmada bazı bireylerin direkt telkinli yaklaşıma daha yatkın olduğunu ve bazılarının en iyi dolaylı telkine cevap verdiği belirtilmiştir ve bu da normal bir dağılım gibi gözüküyor.
Trans ve Tedavi, Spiegel e Spiegel, Washington; APA Yayınları, 1987
HIP METNİ
İndüksiyon
Kolların sandalyenin kolçağında dinlenirken ve ayakların yukarıdayken mümkün olduğunca rahatla. Sol kola dokunun.
Yukarı odaklanmak: Şimdi bana doğru bak. Başını bu konumda tutarken kaşlarına doğru yukarı bak- şimdi de kafanın tepesine doğru.
Göz- yuvarlanması: Yukarı bakmaya devam ederken, göz kapaklarını yavaşça kapat. Tamam… Kapat.. Kapat.. Kapat.. Kapat.
Göz kapaklarını kapalı tut ve yukarı bakmaya devam et. Derin bir nefes al, tut… Şimdi, nefes ver, gözlerinin dinlenmesine gözlerini kapalı tutarken izin ver ve vücudunun uçmasına izin ver. Bir süzülme hissi hayal et, aşağı sandalyeye doğru bir süzülme… Mutlu bir şey olacak ve bu süzülme ile ilgili hoş bir duygu.
Kol kaldırma Yönergeleri: Sen bu süzülme üzerine odaklanırken, ben senin sol koluna ve eline odaklanacağım. Bir süre içinde sol elinin orta parmağına dokunacağım. Bunu yaptıktan sonra, o parmakta hareket duyumları geliştireceksin. Sonra, hareketler yayılacak, sol elinin hafif hissetmesine sebep olacaktır, ve sen ona yukarı doğru süzülmesine izin vereceksin. Hazır mısın? Parmağa ve kola dokunun. Önce bir parmak, sonra öteki. Bu sonsuz hareketler gelişirken, elin hafif bir konuma süzülecek. Bileği işaretleyin.. Elinin bir balon gibi hissetmesine izin ver. Gitmesine izin ver. Ona yukarı doğru süzülmesine izin verme gücün var. İşte böyle. Ona yardım et. Sadece süzülmesine izin ver. Şimdi kolunu bu şekilde yerleştireceğim böyle…Kolu, doğal, rahat bir şekilde yerleştirin, dirsek kolçakta dinlensin, kolu yönlendirin) ve bu halde kalmasına izin ver.
Post hipnotik Yönergeler
Esasında, ben sana gözlerini açma sinyalini verdikten sonra bile o konumda kalmaya devam edecek. Gözlerin açıldığında ve ben elini aşağı koyduğumda bile, şimdi olduğu yere geri süzülecek. Bu duygu hakkında enteresan bir şey bulacaksın. Sonra, ben senin sol bileğine dokunduğum zaman kendi her zamanki hissin ve kontrolün geri dönecek. Gelecekte oto hipnoz için her kendine sinyal verdiğinde birden başlayıp sayarken gözlerin yukarı kayacak, ve 3’e gelince göz kapakların kapanacak ve çok rahat dinlenmiş bir transta hissedeceksin. Bu deneyimi her sefer ve her sefer daha fazla kolay bulacaksın. Şimdi geri saymaya başlayacağım. İki denince gözlerin tekrar yukarı kayacak, göz kapakların kapalı halde. Bir denince çok yavaşça açılmalarına izin ver. Tamam, bu durumda kal ve şu an sol kolunda ve elinde ne tür fiziksel hisler olduğunu tanımla.
Post hipnotik Test
Gıdıklanma: Rahat mı? Herhangi bir gıdıklanma hissinin farkında mısın?
Disosiasyon: Sol elin, sanki sağ elin gibi vücudunun bir parçası değilmiş gibi hissediyor mu? (Sol elin, sağ elinin bileğine bağlılığını hissettiği gibi bir bağlılık hissediyor mu? Bir fark var mı?
Kaldırma: Şimdi şunu fark et. Sol elin sandalyeye dokunana kadar alçalt ve bir tepki bekle. 5-10 saniye bekle. Birinci koşullanma: Şimdi başını döndür. Sol eline bak ve ne olacağını seyret (5-10 saniye bekleyin) İkinci koşullanma: Sol eline konsantre olurken, onun büyük hafif bir balon olduğunu hayal et (5-10 saniye bekleyin) Üçüncü koşullanma: Şimdi, onu bir balon olarak hayal ederken sanki bir balonmuş gibi hareket etmesine izin ver. İşte böyle, onun hakkında büyük düşün. (5-10 saniye bekleyin) Dördüncü koşullanma: Bu bir aktör olmak için şansın. Elini bir balon gibi düşün ve sanki bir balonmuş gibi düşün. İşte böyle, şimdi oraya çıkmasına izin ver. Devam et ve onu yukarı koy. Onu kandır.
Kontrol ayrımı: Yukarı konumda dururken,karşılaştırma için sağ elini kaldır. Şimdi sağ kolunu aşağı koy. Sağ elindeki, sol eline kıyasla, hislerin farklılığından haberdar mısın? Örneğin, biri ötekinden daha ağır mı? Kollarını kontrol etme hissinde herhangi bir değişiklik hissediyor musun? Eğer evetse, hangi kolunda daha fazla kontrol hissettin? Eğer hayırsa, şimdi bir daha deneyelim. Kolu sandalyeye geri koyun ve soruyu tekrarlayın, kolun bir balon gibi yükselmesine izin ver. Eğer tekrar hayır derse, yukarı kısmı tekrarlayın. Cut-off: Şuna dikkat et. Cut-off sinyali ver. Sıkı bir yumruk yap (Bileği tutun, kolu alçaltın ve yumruğu açın, dirseği gitmesine izin verin, ön kola dokunun, sonra bileten parmaklara kadar). Önceden iki kol arasında bir kontrol farkı vardı. Bu farklılık hala var mı, yoksa kayboluyor mu? (sonu vurgulamak için sert basın) Eğer hayırsa, birkaç yumruk yap. İşte böyle. Yumruğunu aç ve elini aşağı koy. Şimdi, aynı anda iki elinle birden yumruk yap. Kollarının önünü yukarı kaldır birkaç kere ve bana onları kontrol etmede aynı hissi yaşayınca haber ver. Amnezi: Gördüğün kadarıyla kontrolde ilintili bir farklılık var. Bunun nedeniyle ilgili hiçbir fikrin var mı? Benim söylediğim ya da yaptığım herhangi bir şey buna sebep olabilir mi? Süzülme Hissi: Daha önce sol kolun yukarı gittiğinde, herhangi bir fiziksel his algılandın mı sanki bir hafiflik, süzülme hissi ya da zıplama gibi, sol kolunda ya da sol elinde? Bu tür benzer hislerin vücudunun herhangi bir yerinde ; ör. Kafa, boyun, göğüs, karın, kalça, bacak ya da başka herhangi bir yerinde bu histen haberdar oldun mu yoksa sadece sol kolunda ya da sol elinde mi? İndüksiyon Puanı Profil Sınıfı
Yüksek 14-16 Intact ER| Orta 10-13 LEV| > 0 Düşük 6-9 CD| Yok 0-5 __________________ Hafif LEV =0 ER= göz kayması Decrement CD=0 LEV= leviasyon Özel sıfır ER=0 CD= kontrol ayrımı CD> 0 Increment LEV > Erin 1,5 üstünde Hipnotik İndüksiyon Profili
Değerlendirme Formu
İsim ______________________________________________ Tarih _________________ Yaş _____________ Sıra Başlangıç _____________Önceki __________Zaman ______ Süjenin konumu Sandalye-tabure Koltuk Sandalye Ayakta
Madde
A Yukarı odaklanmak 0 - 1 - 2 - 3 - 4
B Yuvarlanma 0 - 1 - 2 - 3 - 4
C Squint 0 - 1 - 2 - 3 - 4
D Göz-yuvarlanma İşareti( yuvarlanma / squint) 0 - 1 - 2 - 3 - 4
E ___ (x1/2) S. Kol Levitasyon Yönerge 0 - 1 - 2 - 3 - 4
F Rahat ____________ Gıdıklanma _____
G____ Disosiasyon 0 - - 1 - 2
(post indüksiyon) 1.ci koşullanma 2 - 3 2.ci koşullanma 1 - 2 3.cü koşullanma 1 4.cü koşullanma 0-
I___ Kontrol ayrımı 0 - - 1 - 2
J___ Cut-off 0 - - 1 - 2
K__ Amneziden Cut-off 0 - - 1 - 2 ya da No-test
L___ Süzülme Hissi 0 - - 1 - 2
Özet
________ İndüksiyon Puanı Profil Seviyesi 0 - 1 - 2 - 3 - 4 - 5
___ Hafif ____ Sıfır ____ Intact
_____ Dakikalar ____ Decrement _____ Özel Sıfır ____ Increment
TRANS RATIFICATIN PRENSIBI
D. Corydon Hammond, Ph.D. Utah Üniversitesi, Tıp Okulu
Hipnozda, hasada olumlu beklenti hissi yaratmak yaşamsal derecede önemlidir. Trans yeniden yaşama bir deneyimi ya da deneyimleri değişik bir bilinç durumunda yeniden yaşanarak hastaya bir ikna edici sürecin sağlanmasına denir. Bazen yüksek derecede hipnotik süjelerin hipnotize edildiklerine dair bir deneyime sahip olana kadar inanmamaları oldukça ilginçtir. Trans yeniden yaşanması temel, sıklıkla red edilen bir prensiptir. Değişik hipnotik olgular adapte ederek, hastalar kendi bilinçli kapasitelerinin dışındaki bazı potansiyelleri keşfettiklerini ettiklerini fark edebilirler. Bu farkındalık kişinin değiştirmesi gereken iç kaynaklar olduğuna dair özgüven hissini arttırır (Bandura,1977). Bu yüzden, zaman zaman, bir trans yeniden yaşama deneyimini hastalarınıza uygulamanız tavsiye olunur. Örneğin, bir kilo kontrol hastası ile, terapist eldiven anestesizi geliştirebilir. Sonra, hastanın izni ile, ele sivri bir nesne ile dokunun ya da elin yüzünde katlanmış bir deriye steril bir iğne koyun. İğneyi geçirdikten sonra, hastadan gözlerini açması ve iğneyi görmesi istenebilir. Telkin daha sonra güçlü olarak verilebilir, “ Bunu sana zihninin vücudunun üzerindeki gücünü göstermek için yaptık. Şimdi, bilinçdışı zihnin vücudunun hislerini inanılmaz şekildeki kontrol edebilme gücüne şahit oldun. Ve bilinçdışı zihnin orjinal ve temel bir acıyı kontrol edebildiğine göre, vücudunun hislerini de kontrol eder. Farkında olduğundan çok daha fazla potansiyelin var. Ve bu bilinçdışı güç yüzünden, iştahın ve kazınmaların senin kontrolün altında”. Bu tür deneyim ümit, inanç ve olumlu beklenti aşılar.
Trans Ratification için Telkin Örneği cup
Belirttiğimiz gibi, hipnotik olgunun oluşumu hastayı değişik bir durumda olduklarına dair ikna etmek için hizmet eder. Buna ek olarak, bu tür telkine olumlu tepki de hastanın transın derinliğini takiben ortaya çıkar.
İleriki telkinlerde, Crasilneck ve Hall (1983) bize döküntü tedavisini modelliyor; bir tek tedavi prosedüründe geniş türde trans yeniden canlandırma prosedürlerinin kullanılması; ideosensor oldu (ısı, soğukluk), kol kaldırma, göz kapağı ağırlığı, göz kapağı katalepsi ve uzuv katılığı için verilen post hipnotik telkinlere verilen cevap, eldiven anestezisi ve işitsel halüsinasyon
“Lütfen sağ elini sağ dizinin üzerine elini yerleştir… İşte bu… Şimdi elinin çıkıntılarına bak ve bunu yaparken bütün vücudun genel olarak rahatlamaya başlayacak. Diğer seslere dikkatini verme, sadece sağ eline ve benim sesime odaklan, zihnin gücü dışında hiçbir şey olmadığını fark et… ve vücudunun. Ben konuşmaya devam ederken ve sen elinin arkasına bakmaya devam ederken, avuç içindeki ısı gibi hisleri algılamaya başlayacaksın ve muhtemelen parmaklarının birinde olan hareketi… ve bu olurken yavaşça başını salla… evet… çok iyi… ve şimdi elinin çok çok hafiflediğini hissedeceksin. Sanki alnına gelen bir tüy gibi…elin yukarı hareket etmeye başlıyor… elin yükselmeye devam ederken, elinin sırtına bakmaya devam et… ancak göz kapaklarının çok ağırlaştığı, çok sakince çok rahatladığını fark et…şimdi elin alnına dokunuyor.. gözlerin kapanacak… inanılmaz rahatlamış ve derin bir trans seviyesine girmeye hazır olacaksın. Elin ve kolun yukarı geliyor, yukarı, yukarı, alnına doğru… Şimdi, elin alnına değiyor… gözlerin kapandı… Eline bacağının üzerinde dinlenmesi için izin verebilirsin ve sağ eline ve koluna normal hisler dönüyor. Şimdi daha fazla dingin ve rahatlamış bir duruma gireceksin… çelik gibi… çok sıkı… çok katı… o kaslar demire dönüşüyor…Bir… sıkı… iki… çok katı… çok sıkı… o kaslar demire dönüşüyor…evet…demire dönüştü…işte…artık o kolu ya da parmakları hiçbir şey bükemez [daha ileri gösterim olarak, Crasilneck genellikle diğer kol ile katılığını denettirirdi ve bükemedikleri gösterirdi. Ed.]… sana zihninin ve vücudunun gücünü göstererek…şimdi rahatlar kolunu ve elini… normal hisler geri geliyor ve halen çok derin ve dingin dinlenme durumu.
“Şimdi sana sağ elinin sanki elinde ağır bir eldiven varmış gibi hissedeceği telkinini veriyorum…elin bu hissi gerçekleştirirken sağ elinin orta parmağını oynat…iyi… şimdi orta parmağında biraz baskı hissedeceksin… garip bir bakı hissi…gözlerini aç…şimdi gerçekte benim o parmağı kendi tırnak törpümle sert biçimde bastığımı göreceksin…ancak sen hiçbir şey hissetmiyorsun…doğru mu?...Tamam…eline normal hisler geri geliyor… ve şimdi orta parmağına uyaracağım…bunu hissederken başını salla, evet..gördün mü elini geri çektin ve gayet ani ve normal bit tepki. Bilinçdışı zihninin vücudunun üzerindeki inanılmaz kontrolden artık haberdar… şimdi gözlerini tekrar kapar… sana kendi zevkine göre hoş bir koku alabildiğini telkin ediyorum. Sen bu kokuyu alırken, başını salla, evet…iyi…ve şimdi çok çok derin bir trans seviyesi…güzel koku gidiyor ve halen daha da gevşemiş ve daha derin bir trans hali… bilinçdışı gücünün ötesinde bir şey yok ve bu döküntüler tamamen gidecek ve cildin onlardan arınacak…bu kalemle dokunduğum alan bu döküntülerin olduğu alan çok serin hissetmeye başlayacak…serin…serin…oldukça serin…sen bunu hissederken başını salla…iyi… ben konuşmaya devam ederken düşünceyi düşün…alan soğuk… döküntüler gitmek üzere…alan soğuk, ve döküntüler benim zihnimin vücudum üzerinde olan gücünden dolayı gidecekler…şimdi sadece düşüncelerini dinlendir… sadece huzurlu, dinlenmiş, hafif düşünceler… Beni dinle… benim her sözümü…Bu döküntüler gidecek…Zihninin vücudun üzerindeki kontrolünü göstermiştik, ve bu döküntüler çok kısa bir zamanda gidecek…Cildin bu alanda döküntülerin etrafında bir gün ya da o civarlarda serin hissedecek ve serinlik giderken, döküntüler de gitmeye başlayacak… ve böylece, ben ondan bire kadar sayarken, sen tamamen uyanık olacaksın… gerginlikten, sıkıntıdan,stresten uzak. Bu döküntüler kaybolacak”. (s. 374-375). Referanslar
Bandura, A. (1977) Self-efficacy: Toward a unifying theory of Psychological Review, 84, 191-215 Crasilneck, H. B., & Hall, J. A. (1985). Klinik Hipnoz: Prensipler & Uygulamalar. Orlando: Grune& Stratton. Excerpt. Yayımcının izni ile yayınlanmıştır. Hipnozun değerli olabileceği nörolojik durumlar
ÇOCUK PSİKOTERAPİSİNDE HİPNOTİK STRATEJİLER
Gary Elkins Ph.D.
Texas A&M Üniversitesi, Tıp Okulu
I. A. Çocuğun seviyesinde başla
B. Fantezi ile çalışmaya hazırlık
C. İlerleme için dürtü
D. çocuğun cevaplarını, ilgilerini, hedeflerini kullanın
II. Yaş ile hipnotik indüksiyon
III. Hipnotik indüksiyonlarda zihinsel imgelem
A. Gösterim
IV. Çocuk Terapisinde Hipnozun Kullanımı
A. Gösterim- Çocukta somatizasyon
Garry Elkins Scott ve White Kliniği Texas A&M Üniversitesi, Tıp Okulu
Zihinsel İmgelemli Hipnotik İndüksiyon Kullanımı
I. Zihinsel imgelem ve Çocuk Hipnozu Çocuk hipnoterapistler için bir zorluk imgelemin yaratıcılığıdır. Çocuklar genellikle fanteziden keyif alırlar ve hikayeleri yetişkinlere göre daha cevapsaldır. İndüksiyon yöntemi alanlarına ve çocuğun geçmişine ve varılacak hedeflere bağlıdır. Orta çocukluk dönemindeki çocuklar için, görsel imgelem tekniklerinin ve hareket yönelimli imgelem kullanımı genellikle uygundur. Bu yaş dağılımındaki çocuklar güncel filmlerle ve Starwars gibi bilim kurgu medyası ile oldukça tanışıktır. Bu tür filmlerin özel efektleri ve içerikleri, macera ve gelecek temaları göz önünde bulundurulursa yaratıcılığı geliştirmektedir.
Aşağıda, yazar tarafından kullanılan bir zihinsel imgelem tekniğinin tasviri bulunmaktadır.
II. Bilim kurgu imgelen tekniği Önceki seansta, rapor kuruldu ve çocuğun sevdiği filmler hakkında bir tartışmayı içeren ön indüksiyon konuşması yapıldı. Genellikle bu görülmesi mümkün olan kısa film bölümlerini, işitsel ve videokasetler ya da kitapları içerir. Çocuktan daha sonra bir bilim kurgu hayal etmesi istenir ve bir uzay gemisinde bir gezintiye çıkması. Eğer çocuk gözleri kapalıyken rahatsa, aşağıdaki telkin genel rahatlama ile verilir ve dikkat üzerine odaklanılır. Sonra da aşağıdaki yaklaşım uygulanılır:
Senden rahatlamanı ve uzay gemisi içinde bir gezintiye çıkmak için hazırlanmanı istiyorum. Sadece geminin kokpitine otur arkana yaslan. Şimdi uzay kemerini bağla ve oksijen maskeni tak. Şimdi maskenden derin bir nefes al. Her nefes aldığında daha fazla rahatlayacaksın ve uzayda bir macera için kalkışa hazırlanabilirsin. Maceraya başlamak için hazır olduğunda gözlerini kapatabilirsin. Çok güzel.
Şimdi önünde kontrol panelini görebilir ve motorların kükremesini duyabilirsin. Hazır olduğun zaman, kontrol paneline uzanabilir ve “roketleri ateşler” ve uzaya tırman. Sen kalkarken koltuğun basıncını hisset. Çok iyi. Camdan dışarı uzaya bakabilirsin ve yıldızları yanından geçerken görebilirsin. Bak , güzel yıldızlar ve ilginç gezegenler.
Şimdi, uzayda yer çekimi yok ve bundan dolayı çok eğlenebilirsin. Vücudun çok hafifliyor ve ellerin yukarı doğru çekilmeye başladı çünkü ağırlıksız hissediyorsun. Çok iyi. Şimdi, arkadaş canlısı bir gezegene inebilirsin ve güzel bir macera yaşayabilirsin ve “yeni bir şey öğrenebilirsin”. Gemiyi gezegene indirirken daha fazla rahatlayabilirsin ve kollarını sandalyenin kolçaklarına geri getirebilirsin. Şimdi kendini uzay geminsin kapısına çıkıp gezegene bakarken görebilirsin. (Burada terapist problemle baş etmek ve problemi çözmek için yardımcı terapötik yaklaşım olarak istediği kadar hayali karakter, araçlar ve manzaralar çağırabilir).
Acısın olan çocukların tedavisinde, aşağıdaki yöntem kullanılmıştır:
Şimdi bu gezegendeki ağaçlara ve binalara bak. Birisi ile tanışmanı istiyorum. Orada “Dr. Zargon’u” görebilirsin. Çok ünlü bir uzay gezginidir ve bu galaksinin doktorudur. Ve senin elini sıkarken onun iyi olduğunu görebilir ve hissedebilirisin. Şimdi, Dr. Zargon acı ile ilgili bir problemin olduğunu biliyor ve O sana bir şekilde yadım edebilir. Dr. Zargon’un süper bir makinesi var ve buna acının üzerine tutunca acıyı hissizleşip gıdıklanmış hissettiriyor. Acı giderken, biraz gıdıklanıcı bir his hissedebilirsin ya da acının olduğu yerde ılık bir his. Şimdi Dr. Zargon makinesini acının üstüne odaklıyor, gıdıklayıcı his ya da ılıklık başlıyor. Çok iyi. Değişik duygu başlarken, Dr. Zargon!a bunu sağ elini kaldırarak haber verebilirsin. İşte böyle.
(O seanstaki hedefe ulaşılana kadar benzer telkinler verilir. Seansı sonlandırırken, çocuğa şu söylenir)
Şimdi çok iyi ve rahatlamış hissediyorsun ve uzay gemine ve dünyaya dönme zamanı geldi.
|
|
|
