|
ÇOCUKLAR İÇİN HİPNOTİK İNDÜKSİYONLAR
Yayımcının izni ile yayınlanmıştır:
Gardner, G., & Olness, K. (1981). Hypnosis &
Hypnotherapy with Children, New York: Grune & Stration
[İkinci baskısı Bahar,1988’de basılacaktır]
Giriş: Aşağıdaki materyaller çocuklar için
hipnotik indüksiyonların sözel örneklerdir. Hipnotik indüksiyonun
seçimi, bir çocuğun gelişimsel kademesine, öğrenme stiline,
kültürüne, sevdiklerine, sevmediklerine ve ilgilerine bağımlı
olduğunu gösteren rehberler olma niteliğindedir. Terapistlere,
sadece daha önce profesyonel olarak çocuklarla çalışmayı
deneyimlemiş ve çocuk gelişimi hakkında bilgileri varsa
aşağıdakileri kullanmaları önerilir.
Görsel İmgelem Teknikleri,
En sevdiğin Yer İndüksiyonu: “Daha
önceden olduğun ve tekrar olmak istediğin favori bir yer hakkında
düşün. Eğer gözlerini kapatırsan bu daha da kolay olabilir ancak
eğer istiyorsan açık kalabilirler ya da kapayana kadar açık
bırakabilirsin”. (Çocuğun size mekanla ilgili detayları vermesini
sağlayın, böylece imgelemi teşvik etmek için yardımcı
olabilirsiniz. Eğer çocuk en sevdiği yeri düşünemiyorsa, hayalinden
bir tane yaratmasını isteyin).
“Kendini gör, o sevdiğin, kendi seçtiğin yerde
kendini hisset. Etrafına bak ve şekilleri renkleri gör, sesleri
duy. Kendine gerçekten orada olması için izin ver. Herkes için
zaman zaman en sevdiği yerde olması iyidir. Olmak istediğin bir
yer, nasıl hissettiğini sevdiğin bir yer. Şimdi o iyi hisleri
hissedebilirsin. Biraz zaman al ve onların keyfini çıkart.
Gerçekten orada olduğunu hissettiğinde, “ evet” demek için parmağını
kaldırarak bana haber verebilirsin.
Çoğul Hayvanlar: “Hayvanları sever
misin? İyi. Hangisini en çok seversin? İyi. Kendini çok güzel bir
yerde bir yavru köpek ile (ya da çocuk hangi hayvanı seçtiyse
onunla) otururken hayal et. Gözlerini kapamana yardım edebilir.
Yavru köpeğin yumuşak tüylerini hisset ve rengine bak. Şimdi,
sadece eğlenmek için onun renginin başka renk olduğunu fark et ya da
çizgili ya da benekli. İstediğin şekilde olsun ve yavru köpek de
çok mutlu. Ne zaman istersen rengi değiştirebilirsin ve tıpkı ilki
gibi aynı renklerde ve aynı yumuşak tüylere sahip ikinci bir yavru
köpek düşünebilirsin. İki yavru köpek, ve sen kendini onlarla
oynarken görebilirsin. Şimdi, üçüncü yavru köpeği oluşturmayı
tercih edebilirsin ve onların rengini ilk renge değiştirmeyi ya da
başka renge. Eğer istersen bana köpek yavrularını anlatabilirsin”.
Çiçek Bahçesi: “Çiçekleri sevdiğini
söylemiştin. Güzel ve büyük bir çiçek bahçesinde en sevdiğin
çiçeklerle hayal etmek için kendine izin ver. Seninle beraber pelüş
hayvanların ya da en sevdiğin oyuncağın olabilir. Canlı renklere
bak. Tatlı güzel kokuları kokla. Eğer istersen, onlara dokunabilir
ve ne kadar yumuşak olduğunu hissedebilirsin. Bu büyük çiçek
bahçesinden, eğer senin için uygunsa istediğin kadar çok çiçek
toplayabileceğini hayal et. Kendin için toplayabilirsin ya da özel
biri için biraz toplayabilirsin. Kollarını daha büyük ve daha büyük
bir buket yapmak için açabilirsin, ta ki istediğin kadar çiçeğe
sahip olana kadar. Eğer onları birine veriyorsan, çiçekleri
verdiğin zaman o kişinin ne kadar sevineceğini görebilirsin. Sen de
mutlu hissediyorsun.”
En Sevdiğin Aktivite: “Bana yapmayı
sevdiğin bir şeyden bahset (bekle) İyi. Sadece kendini onu yaparken
hayal et. Onun keyfini çıkartmak için kendine izin ver.” ( bu
yöntem aktif katılımı vurgular ve bazı çocuklar aktiviteyi fiziksel
olarak yaşarlar)
Bulut Seyretmek: “Sevdiğin bazı renkler
nelerdir? Peki. Şimdi, kendine bazı gökyüzünde güzel bulutları hayal
etmesi için izin ver ve onların sevdiğin renge dönüştüğünü gör.
İyi. Şimdi başka bir değişmelerine izin ver ya da muhtemelen birkaç
değişik renge. Sen onları izlemeye devam ederken, bulutlar şekil de
değiştirebilirler. Neye benzeyeceklerini görmek ilginç olacak. Sen
eğer istersen bu bulutların bir parçası olabilirsin, çok rahat
hissederek, çok iyi”. (Bu tekniği ölmek üzere çocuklar ya da birini
ya da hayvanının ölümünü yeni deneyimlemiş bir çocukla kullanmakta
çok dikkatli olun)
Harfler: “Bana yazı yazmak istediğini
söylemiştin. Kendine üzerinde A olan bir kara tahta ya da bir kağıt
parçası görmesi için izin ver. Ve gördüğün zaman bana haber vermek
için parmaklarından birini havaya kaldır. Şimdi, A’nın B’ye
dönüşmesini seyret. Sonra da B’nin C’ye dönüşmesine izin ver.
İstediğin kadar çok harf gör. Kendini çok iyi hissettiğinde, bana
tekrar parmağını kaldırarak haber ver.” (bu rakamlarla da
yapılabilir. Eğer çocuk zor durumda gözükürse, rakamların ve
harflerin sembolik bir anlamı olabileceğini göz önünde bulundurun.
Örneğin, harfler notlar ve rakamlar da yaşlar olarak. Birisi
rakamlar yöntemi ile ani yaş gerilemesi ya da ilerlemesi yaşayabilir
ve bu terapötik hedeflere bağlı olarak istenebilir ya da
istenmeyebilir.
Televizyon ( ya da film): Bana TV
seyretmeyi sevdiğinden bahsetmiştin ve en sevdiğin programın
____________ olduğundan. Sadece kendini o filmi seyretmeye
hazırlanırken hayal et. Seyrettiğin televizyon nerede. Sadece
rahatla ve hazır olduğun zaman, televizyonu aç. İstediğin kanalı
açarken çıkan tık sesini dinle. Şimdi en sevdiğin programı
görebilirsin. Ses ve görüntü senin için uygun olduğu zaman bir
parmağını kaldırarak bana haber verebilirsin. İyi. Sadece izlemeye
ve dinlemeye devam et, rahat çok rahat ve iyi hissederek. (eğer
çocuk tıbbı bir süreçte ise, telkinleri izlemeye devam etmesi için
tekrarlayarak verin. Eğer hipnotik ya da post hipnotik telkin
vermek istiyorsanız bunlar programın içeriğini yönlendirebilir.
Örneğin, çocuk ağızdan ilaç almayı ret ettiyse, televizyon
kahramanının hastalığı iyileştirmek için ilaç almaktan memnun
olduğunu telkin edebilirsiniz, ya da çocuğun en sevdiği yemeği sorun
ve televizyon karakteri o yemeği yesin ve çocukla paylaşmak
istesin. Daha sonra ilaç en favori yemek şeklinde halüsinasyon
ettirilir.
İşitse İmgelem Yöntemleri
En sevdiğin şarkı: “Bana şarkı
söylemeyi sevdiğinden bahsetmiştin. Bunu en çok nerede yapmak
hoşuna gidiyor. Şimdi kendini orada hayal et, en sevdiğin şarkıyı
söylüyorsun. Şarkıyı zihninden söyle. Bunu çok iyi yapmanın, tam
istediğin sesleri çıkartmanın keyfini yaşa. Şarkının sonuna
geldiğin zaman parmağını kaldırarak bana haber ver. Ya da onu eğer
istersen tekrar söyleyebilirsin (hastaya ritmi ya da birkaç parmağı
ile ritmi vurgulaması da söylenebilir, böylece şarkının ne zaman
bittiğini bilebilirsiniz.
Müzik Aletleri Çalmak: Çocuğun keyif
aldığı bir müzik aletinde en sevdiği şarkıyı çalma yöntemini
uygulayın.
Müzik Dinlemek: “Müziği sevdiğinden
bahsetmiştin. Ne tür müzik dinlemeyi seversin? Şu an tam olarak ne
tür bir müzik duymak istersin? İyi. Şimdi kendini onu çok net
olarak, senin istediğin yüksek seste ya da alçak seste dinlerken
hayal et. Müzisyenleri seyretmeyi de hayal edebilirsin. Müzik
bittiği zaman bana haber ver (esasında bazı çocuklar bir kasedi
dinlerken daha iyi yapacaklardır ve hastalardan gelirken en
sevdikleri müzik kasedini getirmeleri istenebilir.
Hareket İmgelem Teknikleri
Uçan Battaniye: (yükseklik ya da uçuş
korkusu olan çocuklara bu tekniği uygulamayın). “En sevdiğin kişi
ile özel bir yere piknik için gideceğini hayal et. Yanında en
sevdiğin yiyecek ve içecekler var. Onları görebilir, koklayabilir
ve tadabilirsin. Ailenle ve arkadaşlarınla oyunlar oynamanın
keyfini çıkart. Yemeyi, içmeyi oyunlar oynamayı bitirdiğin zaman
yerde serilmiş bir battaniye görebilirsin. Bu senin en sevdiğin
renkte, pürüzsüz ve yumuşak. Üzerine oturabilir ya da
uzanabilirsin. Onun uçan bir battaniye olduğunu hayal et ve sen
pilotsun. Kontrol sende, yerden birkaç santim yukarı, çimlerin
üzerinde uçabilirsin ya da daha yukarılarda, eğer istersen
gidebilirsin, ister hızlı ister yavaş, istediğin gibi gidebilirsin
sadece onu düşünerek. İnebilir ve arkadaşlarını ziyaret edebilirsin
ya da bir hayvanat bahçesine inebilirsin ya da istediğin başka bir
yere. Pilot sensin ve kumanda sende. Bir ağacın hizasında uçabilir
ve kuş yuvasındaki kuşları görebilirsin. Hızlanabilir ya da
yavaşlayabilirsin. Nereye istersen oraya gitmenin keyfini çıkart.
Rahat etmek için ne kadar zaman gerekiyorsa, zamanın var. Hazır
olduğun zaman güzel ve rahat bir iniş noktası bulabilirsin ve uçan
battaniyeni indirebilirsin. İndiğin zaman, parmağını kaldırarak
bana haber ver.
Bisiklet ya da At binmek: “Bir
bisiklete binmek ya da bir ata binmek gibi şeyler yapmaktan hoşlanır
mısın? En çok hangisini seviyorsun? Pekala. Sadece rahatla ve
şimdi onu yaptığını hayal et. Nerede olmak istiyorsan oradasın ve
çok mükemmel bir gün. Gitmek istediğin yere, istediğin hızda
gittiğini hayal et. Kontrol sende ve nereye istersen oraya
gidebilirsin. Gördüklerinin keyfini çıkart. Bu hissin tadını
çıkart. İstediğin herhangi bir hızda gidebilmenin keyfini sür ve
her sefer hız ya da yön değiştirdiğinde, bunu senin öncekinden daha
da rahatlaman için sinyal olduğunu düşün. Çok, çok rahatladığında
adım adım yavaşlayabilirlisin,. Güzel bir duraklama ya da dinlenme
yeri bul ve dinlen. Çok rahatça” (terapötik telkinler gezinti
sürecinde verilebilir)
Spor Aktivitesi: “Bana futbol
oynamaktan hoşlandığından bahsetmiştim. Şimdiki yaşta ya da daha da
büyükken, en sevdiğin takımda, onların formasını giyerek, en
sevdiğin pozisyonu oynadığını hayal ederken, kendine çok rahatlaması
için izin ver. Takımına kazanması için yardım ediyorsun. Kaslarını
söylediğin şekilde hareket ederken, koşarken, top atarken ve
tekmelerken kendi kontrolünü hisset. Kazanan takımla birlikte
olmayı hisset ve oyun kazanılana kadar devam et. Oyun bittiğinde
bana parmağını kaldırarak haber ver.” (özellikle çocuklarla
uygundur, eğer sporu seviyorlarsa, kas kontrolü ile hedef
pekiştirilir.)
Zıplayan Top: “Bazen nereye istersen
gidebileceğini düşünmek eğlencelidir. Kendini zıplayan bir top
olarak hayal et, belki de büyük bir tane, ve senin istediğin bir
renkte olabilir, hatta çizgili ya da noktalı. Eğer gözlerini
kapatırsan daha da kolay olabilir. O zıplayan top ol ve nereye
istersen oraya zıpla. Nereye istersen gidebilirsin. Bir ağacın
üzerine ya da bir dalına zıplayabilirsin. Nereye istersen
gidebilirsin. Evinizin tepesine ya da hastanenin üstüne
zıplayabilirsin. Ormanlıktaki bir patika ya da kaldırım üzerinde
zıplayabilirsin. Eğer seni herhangi bir şey rahatsız ederse, hemen
zıplayıp gitmesini sağlayabilirsin. Kendine durmak için uygun yeri
bulana kadar zıplamaya devam et ve durduğun zaman, bana haber ver.
Oyun parkı aktivitesi: Oyun parkına gitmeyi
sevdiğini biliyorum ve salıncakta sallanmayı ve kaydıraktan
kaymayı. Şimdi oradaymış gibi davranabilirsin. Salıncağa binmiş
gibi kendini hayal et ve ileri geri sallanmaya başlıyorsun, başta
azıcık sonra ileri ve geri ne kadar hızlı ya da yavaş istiyorsan o
kadar. Geri ve ileri. Geri ve ileri. Çok iyi hissederek çok
basit. Ve kaydırağa gitmek için hazır olduğunda, salıncağın
yavaşlamasına izin ver ve kendini güzel, uzun pürüzsüz bir
kaydırağın tepesinde hayal et, tam sana göre bir kaydırak,
kaydıraktan aşağı gittikçe daha fazla ve daha fazla rahat
hissedebileceksin. Vücudunun yavaşça ve nazikçe aşağı doğru
gittiğini hisset. Oldukça yumuşak, çok basit, aşağı ve aşağı, en
aşağı vardığında, çok sevdiğin bir şeyi bulabilirsin, çok rahat,
aşağı vardığında, en aşağı vardığında, çok sevdiğin bir şeyi
bulabilirsin. Çok rahat, aşağı vardığında orada bulduğunun keyfini
çıkart, aşağı vardığında, parmağını kaldır. Eğer istersen, bana
orada ne bulduğunu söyleyebilirsin.
Ideomotor İndüksiyon Yöntemleri
Bu yöntemler çocuğu kontrolünün dışında gibi
gözüken durumlarda acı ya da fiziksel tepkilerde kontrolünün
artmasını kazanabileceğine dair ikna etmede oldukça faydalı
olabilir. Bunlar aynı zamanda birinin tutumlarının iyileşme
sürecine etki edeceği fikrine yardımcı olabilirler. Bu yöntemler
genellikle okul çağı çocuklarına en iyi şekilde uyar.
Birlikte hareket eden eller: “kollarını
düz şekilde önünde tut, avuç içlerin birbirine baksın, yaklaşık bir
karış kadar uzak olsunlar. İyi. Şimdi iki güçlü mıknatıs hayal et,
her biri bir elinde. Mıknatısların nasıl da birbirlerini çektiğini
biliyorsun. Bu iki güçlü mıknatıs hakkında düşün ve ellerinin kendi
kendine hiçbir şey yapmadan birbine daha da yakın hareket etmeye
başladıklarını fark edebilirsin. Mıknatıslar ne kadar yakınsa, o
kadar güçlü çektiklerini fark et. Ve ne kadar güçlü çekerlerse,
ellerinde o kadar birbirine yakınlaşıyor. Yakında birbirlerine
dokunacaklar. Bu olduğu zaman, bu hayali mıknatısların gitmesine
izin ver, ellerinin ve kollarının rahat bir pozisyona çekilmesine
izin ver, derin bir nefes al ve kendine tamamıyla rahatlaması için
izin ver.
El kaldırma: Ellerinin ve kollarının
sandalyenin kolçağında dinlenmesine izin ver. Parmaklarının
altındaki kumaşın malzemelerine dikkat et. Şimdi bileğine bir
ipin bağlı olduğunu düşün ve büyük, uçan balonlarda ipin öteki ucuna
bağlı, balonlar kendi kendine uçan cinsten. Çok fazla balon, senin
en sevdiğin renkler, sadece uçuyorlar, çok hafif, çok basit, çaba
harcamadan, sen bu balonların hafifliğine dikkat ettikçe, o elin ne
kadar hafiflediğini hissedeceksin (artık “senin elin” yerine el
kullanın, disosiasyona yardımcı olur) Yakında parmaklar oldukça
hafif hissetmeye başlayabilir. Parmaklardan biri havaya kalkabilir
(parmak hareketlerini yakından izleyin ve yorum yapın) İyi. O
parmağın hareket ettiğini görüyorum. Sonra hangisi hareket edecek
merak ediyorum. Ever. Şimdi bir tane daha hareket ediyor. Şimdi
de bütün el. Sadece balonlara odaklan ve eldeki hafiflik hissine ve
yükseldikçe, daha hafif hissediyor. Daha hafif hissettikçe, daha da
havalanıyor kendi kendine süzülüyor. Yukarı çekiliyor ve daha hafif
ve daha yukarı ve daha hafif. Şimdi yumuşak bir esinti hayal et. O
el bacağının üzerinde süzülebilir ya da daha da yukarıda ya da şu an
olduğu yerde kalabilir, çok rahat, tamamen gevşemiş sonra ele( ya da
kola) süzülmesi için izin verebilirsin ya da eğer tercih edersen,
ipin çözülmesine ve balonların uçmasına izin verebilirsin ve elin
yavaşça geri aşağı rahat bir dinlenme haline çekilmesine izin ver,
çok basit, hiç çaba harcamadan (eğer çocuk zorlanırsa daha ileri
hareket telkin etmeden katalepsi indükleyebilirsiniz)
Kol alçaltma: Bir kolunu avuç için
yukarı bakacak şekilde önüne doğru düze şekilde uzat (gerekliyse
çocuğa yardımcı olun) iyi. Şimdi benim o ele bir sözlük ( ya da
kaya) koyduğumu hayal et. Ağır hissetmeye başladığını fark
edebilirsin. Şimdi birinci sözlüğün üstünde, ikinci bir sözlük
hayal et. O kol daha da ağırlık hissedebilir. Yakında aşağı doğru
çekilmeyi isteyecek. Ağır hissettiğinde, aşağı çekilmesine izin
ver. Daha ağır ve daha ağır, aşağı ve aşağı. Şimdi aşağı hareket
ettiğini görebiliyorum. Bunun olmasına izin ver (gerekirse daha
fazla sözlük ya da kaya ekleyebilirsiniz. Bu tekniği reddeden az
sayıda çocuk için, kol katılığı ya da kol katalepsi tekniğine geçin.
Parmak alçaltma: (Bu yöntem ufak
çocuklara hitap eder, muhtemelen fiziksel rahatsızlıktan dolayı kol
alçaltması zor olan çocuklarda da kullanılabilir. Çocuğa diğer
parmakları havaya kaldırırken parmağını sandalyenin kolçağına ya da
yatakta dinlendirmesi için izin verin)
“ Bu küçük parmağın sandalyenin kolçağında
dilendiğini farz et. Diğer parmaklar da dinlenmek istiyorlar.
Onları izle, yakında onlarda aşağı ve aşağı çekilmek isteyecekler,
dinlenene kadar. Hangi parmağın ilk aşağı çekileceğini merak
ediyorum. Bak, şimdi şu bir tanesi dinleniyor. Hepsi
dinlendiğinde, tamamıyla rahat hissedeceksin. Eğer istersen
gözlerini kapatabilirsin. Daha fazla ve daha fazla rahat.
Kol katılığı: “Bir kolunu bir yana
doğru uzat ve bileğini ger. Kolun bir ağacın dalı gibi gergin ve
kuvvetli olduğunu düşün. Daha kuvvetli ve daha güçlü. O kadar
güçlü ki onu bükemiyorum. Kol çok kuvvetli. İstediği kadar güçlü
ve kuvvetli olabilir ( bu yöntemin ne kadar kolay ego güçlendirme
telkinlerine yönlendirilebileceğini fark edin)
Esrarengiz kavak ağacı: (bu yöntem özellikle
gruplarda çok kullanışlıdır, ayrıca yerinde oturamayan küçük
çocuklar için de ilgi çekicidir). Ayağı kalk, uzun ve dik tıpkı bir
ağaç gibi. İşte bu iyi. Kollarının dallar olmasına izin ver ve
gökyüzüne doğru uzat. Ayaklarının köklerin, yerin altına gidiyor.
Ne kadar güçlü olduğunu hisset. Çok güçlü, hareket ettirilemezsin.
Güneşi hisset ve havayı ve seni daha da güçlü yapmak için dalların
arasından gelen yağmuru. Hazır olduğun zaman, gerçekten gücü bir
ağaç gibi hissettiğin zaman, seni kaldırmayı deneyeceğim.
Kol katalepsi: Bu eli kaldırırsam senin
için uygun olur mu? İyi. Sadece dinlenmesine izin ver. İşi benim
yapmama izin ver (eğer çocuk elini ve kolunu kaldırarak işbirliği
yaparsa, bu tür bilinçli bir işbirliğinin gerekli olmadığını
belirtin ve bilinçli iş birliği olmayana kadar bunu tekrarlayın) “
iyi. Sadece elin dinlenmesine izin ver. Onu kaldırma işini benim
yapmama izin ver. Tamam. Şimdi o ele sanki bir heykelin bir parçası
gibi bak, orada kendi kendine süzülebiliyor.” (katalepsiye
ulaşabildiğini hissedince adım adım tutmanızı hafifletin)
“iyi. El şimdi kendi kendine süzülüyor.
Bilinçli olarak öteki elini de kaldır ve farka dikkat et. Şimdi
kuvvetli bilinçdışı zihninin istediğini yapmana sana nasıl yardım
edebileceğini anlamaya başlayabilirsin.
Artan Rahatlama Yöntemleri
Çocuklar bu yöntemlere yetişkinlerden daha
hızlı yanıt verecektir, yanıt oranını gözlemleyin ve tam bir
rahatlamanın basit bir telkinle indüksiyonunun sonlandırmaya hazır
olun.
Nefesi takip etmek: Gözlerini bacağında
herhangi bir yere ya da istediğin bir yere odakla ve her nefes
verdiğin sefere dikkat et. Bu his rahatlamadır. Nefes verdiğin
zaman kaslarını gevşet. Bunu her birimiz dakikada 10-12 kez
yapıyoruz. Nefes vermeye dikkat et ve her sefer rahatlamanı biraz
daha ileri götür. Karın kaslarını gevşet. Bir sonraki nefes
verişinde, rahatlatıcı hisleri üst bacak aslarına doğru genişlet.
Alt bacak kaslarını rahatlat ve bir rahatlık akışını hisset,
gevşeme,göğüs kaslarından ayak parmaklarına kadar rahatlama. Kendi
rahatlığında ve kendi hızınla ilerle. Hazır olduğun zaman, aşağı
sırt kaslarına odaklan, çok rahat hissetmelerine izin ver, üst sırt
kaslarını gevşet. Bir gevşeme akışının yayılmasına izin ver,
omuzlarından üst kollarına doğru, sonra da alt kol kaslarına, elinin
küçük kaslarına ve parmaklarına. Hazır olduğun zaman, boyun
kaslarına rahatlaması için izin ver. Onları gevşet ancak kafanı çok
rahat tutacak kadar. Bu rahatlama akımının yanak kaslarına, alnına,
gözlerinin etrafına, hatta kafatasının minik kaslarına doğru hareket
etmesine izin ver. İyi ve tamamen rahat olduğun zaman lütfen bana
kafanı sallayarak ya da parmağını kaldırarak işaret ver. Vücudunda
henüz rahatlamamış gibi gözüken herhangi bir yer varsa bana
söyleyebilirsin ve biz de tamamen rahatlamasını sağlayacak başka
şeyler yapabiliriz.
Oyuncak ayı: (özellikle uyuması gerekli
çocuklar için faydalıdır, örneğin ameliyat öncesi ve sonrası
durumlarda, ancak direkt telkin olarak uyku direnç uyandırabilir.
Oyuncak ya da pelüş hayvan çocuğun tercihe göre
çıkartılabilir),”oyuncak aynının uykusu gelince ne yapıyor? Nasıl
tutulmayı seviyorsa onu o şekilde tut. Kafasının çok rahat olmasını
sağla. Belki de onu kibarca okşamalısın, çok kibarca. Bu çok iyi.
Uyku geliyor mu? Kollarının huzurlu ve rahat olmasını sağla.
Karnını da unutma, rahat, uykulu. Ayaklarının rahatça olmasını
sağla, çok yakında bütün ayıcık uykulu olacak, rahat, uykulu. Eğer
istersen onu sallayabilir, çok rahatça çok güzel.. çok güzel bir
uyku. Oldukça basit.. çok sessiz”
Bez Oyuncak: Bez bir oyuncakmış gibi
yap, tamamen esnek, çok gevşek ve rahat. Tıpkı bez oyuncak gibi
olalım ve esnek hissedelim. Şu kolu bir kontrol edeyim. İyi.
Şimdi ben onu kaldırdığımda nasıl aşağı gevşediğine bak. Tıpkı bir
bez oyuncak gibi. Şimdi de öteki kola bakayım. İyi. Bu da oldukça
gevşek. Şimdi her yerinin tamamen
Artan Rahatlama Yöntemleri
Çocuklar bu yöntemlere yetişkinlerden daha
hızlı yanıt vereceklerdir, yanıtın oranını gözlemleyin ve tam bir
rahatlamayı basit bir telkinle indüksiyonu sonlandırmaya hazır olun.
Nefes Takip Etmek
Gözlerini bacağında herhangi bir yere ya da
istediğin bir yere odakla ve her nefes verdiğin sefere dikkat et.
Bu his rahatlamadır. Nefes verdiğin zaman göğüs kaslarını gevşet.
Bunu her birimiz dakikada 10-12 kez yapıyoruzdur. Nefes vermeye
dikkat et ve her sefer rahatlamanı biraz daha ilerlet. Karın
kaslarını gevşet. Bir sonraki nefes verişinde rahatlatıcı kaslarını
üst bacak kaslarına doğru genişlet. Alt bacak kaslarını rahatlat ve
bir rahatlık akışı hisset, gevşeme, göğüs kaslarından ayak
parmaklarına kadar rahatlama. Kendi kendine kendi hızına ilerle.
Hazır olduğun zaman aşağı sırt kaslarına odaklan, çok rahat
hissetmelerine izin ver. Üst sırt kaslarını gevşet. Bir gevşeme
akışının yayılmasına izin ver, üst kollarına doğru, sonra da alt kol
kaslarına, elinin küçük kaslarına ve parmaklarına. Hazır olduğun
zaman boyun kaslarına rahatlaması için izin ver. Onları gevşet
ancak kafanı çok rahat tutacak kadar. Bu rahatlama akışının yanak
kaslarına, alnına, gözlerinin etrafına, hatta kafa tasının minik
kaslarına doğru hareket etmesine izin ver. İyi ve tamamen rahat
olduğun zaman lütfen bana kafanı sallayarak ya da parmağını
kaldırarak işaret ver. Vücudunda henüz rahatlamamış gibi gözüken
herhangi bir yer varsa bana söyleyebilirsin ve biz de tamamen
rahatlamanı sağlayarak başka şeyler yapabiliriz.
Oyuncak Ayı: (özellikle uyuması gerekli
olan çocuklar için faydalıdır, örneğin ameliyat öncesi ve sonrası
durumlarda, ancak direkt telkin uykuya direnç uyandırabilir.
Oyuncak ya da bez hayvan oyuncak çocuğun tercihine göre
çıkartılabilir)
“Oyuncak ayının uykusu gelince ne yapıyor?
Nasıl tutulmayı seviyorsa o şekilde tut. Kafasının çok rahat
olmasını sağla. Belki de onu kibarca okşamalısın, çok kibarca. Bu
çok iyi. Uykusu geliyor mu? Kollarının ılık ve rahat olmasını
sağla, karnını da unutma, rahat, uykulu. Ayaklarının rahatça
olmasını sağla. Çok yakında bütün ayıcık uykulu olacak, rahat,
rahat, ılık. Eğer istersen onu sallayabilir, çok rahatça, çok
güzel, çok güzel bir duygu. Oldukça basit, çok sessiz.
Bez Oyuncak
Bez bir oyuncakmış gibi yap, tamamen yumuşak,
çok gevşek ve rahat. Tıpkı bez oyuncak gibi olalım ve yumuşak
hissedelim. Şu kolu bir kontrol edeyim. İyi. Şimdi ben onu
kaldırdığımda nasıl yumuşak hissettiğine bak. Tıpkı bez oyuncak
gibi. Şimdi de öteki kola bakayım. İyi. Bu da oldukça yumuşak.
Şimdi her yerinin tamamen yumuşak olmasına izin ver, her yer gevşek
ve tamamıyla çok rahat.”
GÖZ SABİTLEME TEKNİKLERİ
Bozuk Para Tekniği
Bir bozuk para göster ve çocuktan onu baş ile
işaret parmağı arasında tutmasını iste. Bazı çocuklar için baş
parmaklarının tırnak kısmına renkli kalemle gülen bir surat çizmek
dikkati daha da arttırmaktadır. Küçük çocuklar genellikle en
sevdikleri bez hayvanın parayı tutmasını tercih eder, bazen de bir
pençe içinde, bazen de burunlarının altında. Gözlerini kendileri
tarafından tutulan paraya odaklamaları alakasız gibi gözükür.
“Şimdi sadece gülen suratın olduğu parmağın tuttuğu paraya bak. Bu
iyi. Bir süre sonra parmaklar (ya da pençe) onu tutmaktan biraz
yorulacak ve bir süre sonra para yere kayarak düşecek (ya da koltuğa
ya da yatağa). Orada güvende olacak. Onu sonra oradan
alabilirsin. Düştüğü zaman sadece gözlerini kapat.”
Eldeki bir noktaya bakmak
Rahat bir durumda olana kadar hareket et ve
gözlerinin aşağı bakmasına izin ver, kolayca, ellerinin ya da
parmaklarının orada bir noktaya, yüzüğünde ya da boyanmış
parmağında ya da herhangi başka bir nokta. Sadece beş derin, uzun,
rahat nefes alırken orada kolayca tut. Beşinci nefesten sonra,
gözlerinin kolayca ve rahatça kapanmasına izin ver.
Stereoskopik Gösterge
(sevdiklerinden bir şeyin resmini seçin)
“Bu görüntüyü gözlerinin önünde kolayca tut.
Işığı açacağım. Yaprakların arasında yürüyen yavru kediyi
görebiliyor musun? Belki de Oynayacak birisini arıyordur. Renklere
bak. Başka ne görüyorsun?”
Biyo-geribildirim
3 ya da 4 yaşlarındaki küçük çocuklar termal
bir ekranda değişen rakamları seyrederek etkilenirler ve makine için
gözle görülür derece uzun bir dikkat aralıkları vardır. Bazı
çocuklardan da sadece değişen rakamları izlemesi istenebilir.
Diğerlerinden de sıcak ya da soğuk düşünerek parmak ısılarını
değiştirmeleri. Sonuncu yöntem vücut kontrolünü vurgular ve ilgili
terapötik telkinler için iyi bir giriş olabilir.
ERİCKSON TARZI DİKKAT DAĞITMA VE UTILIZATION
TEKNİKLERİ
Bu yöntem özellikle korkmuş çocuklarda ve ciddi
ağrısı olan çocuklarda oldukça yardımcıdır. dikkat durumunun
negatiften pozitif yönüne çeken mantık kısıtlaması ilgi çekebilir.
Terapist bir kez çocuğun dikkatini çekebilirse, transta spontan
olarak başlar ve terapötik telkinler kolaylıkla kabul edilebilir.
Tekniğin başarısı ilk kurulan raporun ve de terapistin başarısının
bir fonksiyonudur (ör. Hızlı empati göstermek). Bazı örnekler:
“Acıyor ve bir süre daha acıyacak. 5 dakika
içinde mi yoksa 7 dakika içinde mi yoksa 30 saniye içinde mi yoksa
şimdi mi acımanın duracağını merak ediyorum.”
“Şimdi sağ elin acıyor. Sol elinin de
incinmediğinden emin ol. Burası acıyor mu… peki burası… ya burası?”
“Bunlar oldukça şirin tatlı göz yaşları. Benim
için onlardan biraz daha ağlayabilir misin?”
“O köşedeki köpek ne yapıyor?”
“Hava bugün ne renk?”
“O çığlığı dinle. Muhtemelen güçlü ciğerlerin
vardır. Şimdi birkaç kere daha çığlık at ve sonra bir fısıltı
halinde sayacağız. Bir, iki, üç… fısıldamakta çok iyisin. Çığlık
attığın zaman sayacağız ve fısıldadığın zaman sayacağız. Dört,
beş…”
Hikaye anlatma teknikleri
Terapist çocuğun ihtiyaçlarına ve ilgisine
uygun bir hikaye uydurabilir. Bu özellikle acı verici ya da
korkutucu tıbbı prosedürlerden geçen küçük çocuklar için özellikle
kullanışlıdır. Çocuk da hikayenin fikirlerine katılması istenir.
Örneğin, benzer bir hikaye ile başlayabilirsin ve sonra orijinal
karakterler yerine doktorlar hemşireler ya da aile bireylerini kolay
bilirsiniz. Terapist aynı zamanda hikayeye rahatlama analjezi ve
rahatlama olarak serpiştirilebilir.
Makine-yardımı indüksiyon yöntemi
Utangaç ya da çekingen genç bir çocuk bir
benzer yaştaki çocuğun hipnotik indüksiyona olan tepkisini içeren
bir videokaset izlemekten faydalanabilir. İşitsel kasetler hastane
odasında ya da eve giden hastalarda da eğer raport varsa
kullanılabilir. Daha önceki deneyimleme varsa ve raport varsa
terapist telefonda da gerekli olduğundan indüksiyon yapabilir.
Yaşa göre indüksiyon teknikleri
Konuşma Öncesi (0-2 yaş)
Taktik simülasyonu: ovalamak, vurmak
Kinestetik uyaran: sallamak, bir kolu geri
ileri hareket ettirmek
İşitsel uyaran: ulaşabildiğinden başka bir
yere yerleştirilmiş müzik ya da herhangi bir vızıldayan ses
örneğin; elektrik süpürgesi ya da saç kurutma makinesi, elektrik
tıraş makinesi.
Görsel uyaran: hareketli ve şekil, renk ve
durum değiştiren diğer nesneler
Bir bebek ya da bez bir oyuncak tutmak.
Erken Sözel (2-4 yaş)
Masal (hikaye) anlatmak
Stereoskopik görüntü
En sevdiği aktivite
Çocukla bir oyuncak kukla, ya da peluş hayvan
aracılığı ile konuşmak
Bez bebek
Oyuncak ayı
Videodan indüksiyonu izlemek
Erken Okul (4-6 yaş)
En sevdiği yer
Çoğul hayvanlar
Çiçek bahçesi
Masal anlatmak
Gizemli ağaç
Bozuk para seyretmek
Harf seyretmek
Televizyon fantezisi
Stereoskopik görüntü
Videokaset
Zıplayan top
Termal biyo-geribildirim
Parmak alçaltmak
Oyun parkı aktivitesi
Orta çocukluk (7-11)
En sevdiğin yer
Bulut gezintisi
Bisiklet sürmek
En sevdiği müzik
Para izlemek
Birlikte hareket eden eller
En sevdiğin aktivite
Uçan battaniye
Kol alçaltma
Kasete kendini dinlemek
Elde bir noktaya odaklanma
Kol katılığı
Ergenlik (12-18)
En sevdiği yer
Kol katalepsi
Ele göz sabitleme
Müzik çalmak ya da yapmak
Yetişkin indüksiyonları
Spor aktivitesi
Nefes takip etmek
Araba kullanmak
El kaldırma
|